ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ —– ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰਮਾ-ਗਰਮ ਬਹਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ (ਪੀਐਮਓ) ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ‘ਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਸੀਆਈਸੀ) ਅਤੇ ਅੱਠ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸਬੰਧੀ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤੇ ਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਪੱਤਰ ਸੌਂਪਿਆ।
ਰਾਹੁਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ 1 ਵਜੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੀਐਮਓ ਪਹੁੰਚੇ। ਮੀਟਿੰਗ 1:07 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਹ 88 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਪੀਐਮਓ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਤਿੰਨਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ (ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ.) ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 10 ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਜਵਾਬ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਅਪੀਲਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ – ਆਨੰਦੀ ਰਾਮਲਿੰਗਮ ਅਤੇ ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਤਿਵਾੜੀ – ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੱਠ ਅਹੁਦੇ ਖਾਲੀ ਹਨ।
ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 12(3) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੀਰਾਲਾਲ ਸਮਰੀਆ 13 ਸਤੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੱਤਵਾਂ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਿਖਰਲਾ ਅਹੁਦਾ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ। ਸੀਆਈਸੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੀਆਈਸੀ ਰਾਜੀਵ ਮਾਥੁਰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਪਰਸੋਨਲ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇੱਕ ਆਰਟੀਆਈ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ 21 ਮਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਆਈਸੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ 83 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। 14 ਅਗਸਤ, 2024 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ 161 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
